Cách làm bài đọc hiểu tiếng Anh giúp học sinh tránh mất điểm

Trong các kỳ thi tiếng Anh, phần đọc hiểu thường là “nỗi ám ảnh” của không ít học sinh. Có bạn học từ vựng khá chăm, làm ngữ pháp không tệ, nhưng cứ gặp một đoạn văn dài là bắt đầu rối. Đọc câu đầu còn hiểu, đến câu thứ ba đã quên ý trước; gặp vài từ mới thì mất bình tĩnh; nhìn bốn đáp án thấy đáp án nào cũng “có vẻ đúng”. Kết quả là con chọn theo cảm giác, sai những câu rất đáng tiếc.

Thực tế, bài đọc hiểu tiếng Anh không chỉ kiểm tra vốn từ. Dạng bài này còn đánh giá khả năng đọc lướt, tìm thông tin, hiểu mạch ý, nhận diện từ đồng nghĩa, suy luận và loại trừ đáp án gây nhiễu. Vì vậy, nếu học sinh chỉ đọc bài một cách thụ động từ đầu đến cuối, con rất dễ mất thời gian mà vẫn không chắc đáp án.

Để làm tốt phần đọc hiểu, học sinh cần có phương pháp. Không phải đọc thật lâu là tốt, cũng không phải dịch được từng từ mới là làm đúng. Điều quan trọng là con biết mình cần tìm gì, thông tin nằm ở đâu, câu hỏi thuộc dạng nào và đáp án nào được chứng minh bằng nội dung trong bài.

Các dạng câu hỏi đọc hiểu tiếng Anh thường gặp

Dạng đầu tiên là câu hỏi tìm thông tin chi tiết. Đây là dạng yêu cầu học sinh tìm một dữ kiện cụ thể trong bài, chẳng hạn như thời gian, địa điểm, nhân vật, lý do, kết quả hoặc một sự việc được nhắc trực tiếp. Câu hỏi thường có dạng “According to the passage…” hoặc “Which of the following is true?”. Với dạng này, học sinh không nên đọc lại cả bài nhiều lần. Con cần gạch chân keyword trong câu hỏi, sau đó quay lại đoạn văn để tìm phần có thông tin tương ứng.

Dạng thứ hai là câu hỏi ý chính. Câu hỏi có thể yêu cầu chọn tiêu đề phù hợp, xác định nội dung chính của đoạn hoặc chủ đề bao quát của cả bài. Đây là dạng khiến nhiều học sinh mất điểm vì con thường chọn đáp án có một chi tiết đúng, nhưng chi tiết đó lại quá nhỏ, không đại diện cho toàn bài. Khi gặp câu hỏi ý chính, học sinh nên chú ý câu đầu, câu cuối đoạn và những ý được lặp lại nhiều lần. Đáp án đúng thường bao quát được toàn bộ nội dung, không quá rộng và cũng không quá hẹp.

Dạng thứ ba là câu hỏi suy luận. Đây là dạng khó hơn vì đáp án không luôn xuất hiện nguyên văn trong bài. Học sinh phải dựa vào thông tin đã cho để suy ra điều tác giả muốn nói. Tuy nhiên, suy luận không có nghĩa là đoán mò. Mọi lựa chọn đúng đều phải có căn cứ trong bài đọc. Nếu một đáp án nghe hợp lý nhưng bài không hề cung cấp bằng chứng, rất có thể đó là đáp án gây nhiễu.

Dạng thứ tư là câu hỏi từ vựng trong ngữ cảnh. Đề bài có thể hỏi một từ gần nghĩa nhất với từ được gạch chân, hoặc hỏi một đại từ như “it”, “they”, “this”, “that” đang thay thế cho danh từ nào. Với dạng này, học sinh không nên chỉ nhìn riêng từ đó rồi dịch theo nghĩa quen thuộc. Một từ tiếng Anh có thể mang nhiều nghĩa khác nhau tùy ngữ cảnh. Con cần đọc câu chứa từ đó, câu phía trước và câu phía sau để hiểu nghĩa phù hợp nhất.

Cách làm bài đọc hiểu tiếng Anh hiệu quả

Bước đầu tiên là đọc câu hỏi trước. Nhiều học sinh có thói quen đọc toàn bộ bài rồi mới xem câu hỏi. Cách này không sai, nhưng với bài dài hoặc khi thời gian làm bài bị giới hạn, con rất dễ bị quá tải thông tin. Đọc câu hỏi trước giúp học sinh biết mình cần tìm gì trong bài: thông tin chi tiết, ý chính, nguyên nhân, thái độ của tác giả hay nghĩa của một từ. Khi đã có mục tiêu, việc đọc bài sẽ chủ động hơn rất nhiều.

Bước thứ hai là gạch chân keyword. Keyword thường là danh từ riêng, số liệu, thời gian, địa điểm, sự kiện hoặc cụm từ mang ý nghĩa chính trong câu hỏi. Ví dụ, nếu câu hỏi là “Why did Tom go to the library after school?”, học sinh cần chú ý các ý “Tom”, “go to the library” và “after school”. Khi quay lại bài đọc, con không cần đọc lan man mà tập trung tìm đoạn có thông tin liên quan. Tuy nhiên, đề thi thường không lặp lại y nguyên từ trong câu hỏi. Vì vậy, học sinh cần luyện nhận diện từ đồng nghĩa hoặc cách diễn đạt tương đương.

Bước thứ ba là đọc lướt để nắm bố cục bài. Ở lần đọc đầu, con chưa cần hiểu từng từ. Mục tiêu là biết bài đang nói về chủ đề gì, có mấy đoạn, mỗi đoạn triển khai ý nào. Khi đọc lướt, học sinh nên chú ý câu đầu đoạn, câu cuối đoạn và các từ nối như “however”, “because”, “therefore”, “although”, “for example”. Những từ này giúp con hiểu mối quan hệ giữa các ý: đối lập, nguyên nhân, kết quả hay ví dụ minh họa.

Bước thứ tư là quay lại bài để tìm bằng chứng. Một nguyên tắc rất quan trọng khi làm đọc hiểu là không chọn đáp án chỉ vì thấy quen mắt. Nhiều đáp án cố tình dùng lại từ trong bài để tạo cảm giác đúng, nhưng nội dung thực tế lại sai. Sau khi tìm được đoạn liên quan, học sinh cần đọc kỹ một đến hai câu trước và sau keyword để hiểu đúng ngữ cảnh. Đáp án đúng phải khớp với ý trong bài, không thêm thông tin ngoài bài, không đảo ngược nghĩa và không sai về thời gian hoặc chủ thể.

Bước thứ năm là loại trừ đáp án sai. Khi phân vân giữa hai lựa chọn, học sinh nên tự hỏi: đáp án này có được nhắc trong bài không, có quá rộng hoặc quá hẹp không, có thêm ý mà bài không nói không, có trái với quan điểm tác giả không. Những đáp án chứa các từ tuyệt đối như “always”, “never”, “only”, “all”, “completely” cần được kiểm tra kỹ, vì chúng thường dễ trở thành bẫy nếu bài đọc không khẳng định mạnh như vậy.

Bước cuối cùng là biết bỏ qua câu khó tạm thời. Nếu gặp một câu quá khó, học sinh không nên dừng lại quá lâu. Con có thể đánh dấu câu đó, làm các câu dễ hơn trước rồi quay lại sau. Đôi khi, những câu phía sau giúp học sinh hiểu rõ hơn nội dung bài và hỗ trợ trả lời câu trước. Kỹ năng phân bổ thời gian đặc biệt quan trọng trong các kỳ thi chuyển cấp, thi học kỳ, thi vào lớp 10 hoặc các bài thi chuẩn hóa.

Những lỗi khiến học sinh mất điểm ở bài đọc hiểu

Lỗi phổ biến nhất là cố dịch từng từ. Khi gặp đoạn văn dài, nhiều học sinh muốn dịch toàn bộ sang tiếng Việt. Cách này khiến con mất thời gian, nhanh nản và đôi khi còn hiểu sai vì dịch rời rạc từng chữ. Thay vào đó, học sinh nên tập đọc theo cụm ý. Nếu gặp từ mới nhưng vẫn hiểu được ý chính của câu, con có thể tiếp tục đọc mà chưa cần tra ngay.

Lỗi thứ hai là chọn đáp án vì thấy giống chữ trong bài. Đây là bẫy rất quen thuộc. Đáp án có thể dùng lại một vài từ khóa trong đoạn văn nhưng thay đổi chủ thể, thời gian hoặc sắc thái ý nghĩa. Vì vậy, học sinh cần đọc cả câu và đối chiếu với nội dung bài, không chỉ nhìn keyword.

Lỗi thứ ba là bỏ qua từ nối. Các từ như “but”, “however”, “although”, “because”, “so”, “therefore” có vai trò rất lớn trong việc xác định hướng nghĩa. Chỉ cần bỏ qua một từ “however”, học sinh có thể hiểu nhầm quan điểm của tác giả từ đồng tình sang đối lập. Với bài đọc hiểu, từ nối thường là chìa khóa để xử lý câu hỏi suy luận và câu hỏi ý chính.

Lỗi thứ tư là không đọc kỹ yêu cầu. Những câu hỏi có từ “NOT”, “EXCEPT”, “TRUE”, “FALSE”, “mainly”, “according to” rất dễ gây nhầm. Chỉ cần đọc vội, con có thể chọn đáp án đúng trong khi đề yêu cầu chọn đáp án sai. Khi làm bài, học sinh nên khoanh tròn hoặc gạch chân các từ này để tránh mất điểm oan.

Học sinh nên luyện đọc hiểu tiếng Anh như thế nào?

Muốn cải thiện đọc hiểu, học sinh cần luyện đều và chữa lỗi kỹ. Phụ huynh không nên chỉ yêu cầu con làm thật nhiều đề, vì làm nhiều nhưng không biết sai ở đâu thì điểm số khó tiến bộ. Sau mỗi bài đọc, con cần xem mình sai vì thiếu từ vựng, không hiểu cấu trúc câu, đọc vội, không xác định đúng dạng câu hỏi hay bị đáp án gây nhiễu đánh lừa.

Ở giai đoạn đầu, học sinh nên chọn đoạn đọc vừa sức. Một bài quá khó, có quá nhiều từ mới sẽ khiến con nhanh nản và hình thành tâm lý sợ đọc. Mỗi ngày chỉ cần luyện một đoạn ngắn, nhưng phải làm đủ các bước: đọc câu hỏi, gạch keyword, tìm bằng chứng, chọn đáp án và chữa lỗi. Sau khi làm xong, con nên tóm tắt nội dung bài bằng một đến hai câu tiếng Việt hoặc tiếng Anh đơn giản. Việc tóm tắt giúp học sinh kiểm tra xem mình có thực sự hiểu bài hay chỉ trả lời từng câu rời rạc.

Với học sinh chuẩn bị thi chuyển cấp hoặc thi vào lớp 10, việc luyện đọc hiểu cần đi kèm củng cố từ vựng theo chủ đề và ngữ pháp nền tảng. Nhiều bạn không làm được bài đọc không phải vì bài quá dài, mà vì con không phân tích được câu có mệnh đề quan hệ, câu bị động, câu điều kiện hoặc các cụm danh từ dài. Khi nền tảng ngữ pháp yếu, việc hiểu đoạn văn sẽ trở nên rất khó.

Khi nào phụ huynh nên cho con kiểm tra trình độ?

Phụ huynh nên cho con kiểm tra trình độ nếu con đọc bài tiếng Anh rất chậm, làm bài lúc đúng lúc sai, thường xuyên chọn đáp án theo cảm giác, hoặc sắp bước vào kỳ thi quan trọng như thi học kỳ, thi vào lớp 6 CLC, thi vào 10, thi chuyên Anh hay IELTS. Kiểm tra sớm giúp xác định con đang yếu ở đâu: từ vựng, ngữ pháp, kỹ năng đọc lướt, kỹ năng tìm thông tin hay khả năng suy luận.

Tại Oxford Hà Đông, học sinh không chỉ luyện đề mà còn được hướng dẫn phương pháp đọc, cách phân tích câu hỏi và cách xử lý từng dạng bài thường gặp. Với hơn 20 năm đồng hành cùng học sinh tại Hà Đông, Oxford chú trọng xây dựng nền tảng tiếng Anh bền vững, đặc biệt với các bạn đang ôn thi chuyển cấp, luyện thi vào lớp 6 CLC, luyện thi vào 10 hoặc cần củng cố lại kiến thức căn bản. Lớp học sĩ số nhỏ giúp giáo viên theo sát từng học sinh, từ đó điều chỉnh lộ trình phù hợp thay vì học dàn trải.

Đăng ký kiểm tra trình độ tiếng Anh miễn phí tại Oxford Hà Đông

Nếu phụ huynh chưa chắc con đang yếu ở đâu trong phần đọc hiểu tiếng Anh, hãy cho con làm bài đánh giá năng lực miễn phí tại Oxford Hà Đông. Kết quả kiểm tra sẽ giúp phụ huynh hiểu rõ trình độ hiện tại của con, biết con cần bổ sung phần nào và nên học theo lộ trình nào để đạt mục tiêu.

Trung Tâm Ngoại Ngữ Oxford Hà Đông
CS1: B18–TT19, P. Nguyễn Sơn Hà, KĐT Văn Quán, Hà Đông, Hà Nội
CS2: 19–LK20B, P. Hà Cầu, P. Kiến Hưng, Hà Đông, Hà Nội
Hotline: 0985.327.406
Fanpage: https://www.facebook.com/OxfordCenterHaDong